आफ्रिकेत इबोलाचा कहर; जागतिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर, भारतही अलर्ट मोडवर

विशेष प्रतिनिधी

नवी दिल्ली : आफ्रिकेतील काँगो आणि युगांडा येथे इबोला विषाणू संसर्गाने गंभीर स्वरूप धारण केले असून जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जागतिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर केली आहे. वाढत्या रुग्णसंख्या, सीमापार पसरणारा संसर्ग आणि वाढता मृत्यूदर लक्षात घेता १७ मे २०२६ पासून आंतरराष्ट्रीय आरोग्य नियमावली (IHR 2005) अंतर्गत ही आणीबाणी लागू करण्यात आली आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालानुसार काँगो आणि युगांडामध्ये इबोलाचे रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत. विशेषतः सीमावर्ती भागांमध्ये संसर्ग वेगाने पसरत असल्याने परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. यावेळी “Bundibugyo” प्रकारच्या इबोला विषाणूचा प्रादुर्भाव झाल्याचे समोर आले असून, या प्रकारावर अद्याप प्रभावी लस किंवा निश्चित उपचार उपलब्ध नसल्याने आरोग्य यंत्रणांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.

• मराठा युवकांसाठी देवेंद्र फडणवीस सरकारचा मोठा निर्णय, अण्णासाहेब पाटील आर्थिक मागास विकास महामंडळाला 150 कोटी रुपयांचा अतिरिक्त निधी

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, इबोला हा अत्यंत संसर्गजन्य आणि जीवघेणा विषाणू आहे. संक्रमित व्यक्तीच्या रक्त, शारीरिक द्रव किंवा मृतदेहाच्या संपर्कातून हा संसर्ग पसरतो. सुरुवातीला ताप, डोकेदुखी, अशक्तपणा, उलट्या आणि जुलाब अशी लक्षणे दिसतात. मात्र गंभीर अवस्थेत अंतर्गत रक्तस्राव होऊन रुग्णाचा मृत्यू होऊ शकतो. काही भागांमध्ये मृत्यूदर ५० टक्क्यांपेक्षाही अधिक असल्याचे WHO ने स्पष्ट केले आहे.
काँगोमधील अनेक रुग्णालयांवर ताण वाढला असून आरोग्य कर्मचाऱ्यांनाही संसर्गाचा धोका निर्माण झाला आहे. स्थानिक संघर्ष, आरोग्य सुविधांची कमतरता आणि अफवांमुळे संसर्ग रोखण्यात अडचणी येत असल्याचे WHO ने म्हटले आहे. युगांडामध्येही नव्या संशयित रुग्णांची नोंद होत असून शेजारील देशांमध्ये सतर्कता वाढवण्यात आली आहे.
या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारनेही तातडीने प्रवास सल्ला जारी केला आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने भारतीय नागरिकांना काँगो, युगांडा आणि सुदान येथे अनावश्यक प्रवास टाळण्याचे आवाहन केले आहे. परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत या देशांतील प्रवास पुढे ढकलावा, असे सरकारने स्पष्ट केले आहे. तसेच अत्यावश्यक कारणांमुळे या देशांमध्ये राहणाऱ्या किंवा प्रवास करणाऱ्या भारतीयांनी आरोग्य मार्गदर्शक तत्त्वांचे काटेकोर पालन करावे, असेही सांगण्यात आले आहे.
भारतीय विमानतळांवरही सतर्कता वाढवण्यात आली असून आफ्रिकन देशांतून येणाऱ्या प्रवाशांवर विशेष लक्ष ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. संशयित रुग्णांची तपासणी, विलगीकरण आणि संपर्क शोध मोहीम अधिक प्रभावी करण्याचे आदेश केंद्र सरकारने दिले आहेत.
दरम्यान, भारताने आफ्रिकन देशांच्या मदतीसाठी मानवतावादी पुढाकार घेतला आहे. भारत सरकारने अत्यावश्यक वैद्यकीय साहित्य, औषधे, पीपीइ किट, मास्क आणि इतर संरक्षक उपकरणांची पहिली खेप पाठवली आहे. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी आफ्रिकन देशांची इबोलाविरोधातील लढाई अधिक मजबूत करण्यासाठी भारत कटिबद्ध असल्याचे सांगितले.
WHO ने सर्व देशांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करत सीमावर्ती तपासणी, जनजागृती आणि तातडीच्या आरोग्य उपाययोजना वाढवण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. योग्य वेळी कठोर पावले उचलली नाहीत तर हा संसर्ग आणखी अनेक देशांमध्ये पसरण्याचा धोका असल्याची भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

WHO Declares Global Health Emergency as Ebola Outbreak Worsens in Africa; India on High Alert